در هفتههای اخیر، اختلاف عمیقی میان United States Department of Defense و شرکت Anthropic بر سر نحوه استفاده نظامی از مدلهای هوش مصنوعی به ویژه کلود بالا گرفته است. پنتاگون به دنبال دسترسی گسترده و بدون محدودیت به فناوریهای این شرکت است تا بتواند در عملیاتهای مختلف، از تحلیل دادهها تا برنامهریزی مأموریتها و توسعه ابزارهای رزمی از آنها بهره ببرد، اما آنتروپیک با قاطعیت برخی کاربردها را خط قرمز اعلام کرده است.
طبق گزارشها، وزارت دفاع آمریکا از چهار شرکت بزرگ هوش مصنوعی – از جمله آنتروپیک – خواسته تا استفاده از ابزارهایشان را برای «همه اهداف قانونی» ممکن سازند، شامل توسعه تسلیحات خودران، عملیات جمعآوری اطلاعات و شبکههای نظامی محرمانه. آنتروپیک اما با تأکید بر اصول اخلاقی، اعلام کرده که اجازه نخواهد داد فناوریاش برای ساخت سلاحهایی که بدون نظارت انسان تصمیم به شلیک میگیرند یا نظارت و جاسوسی انبوه از شهروندان آمریکایی به کار رود، و این موضوع مذاکرات را به بنبست کشانده است.
این برخورد ارزشی باعث شده تا پنتاگون تهدید کند که قرارداد حدود ۲۰۰ میلیون دلاری با آنتروپیک را لغو یا بازبینی کند، زیرا از دید مقامهای دفاعی، این محدودیتها مانع انعطافپذیری عملیاتی در میدان نبرد میشود. گزارشهای خبری همچنین حاکی است که تنشها در پی ادعاهای اخیر مبنی بر استفاده از مدل کلود در عملیاتی حساس، از جمله دستگیری رئیسجمهور ونزوئلا، تشدید شدهاند، هرچند آنتروپیک استفاده مستقیم از هوش مصنوعیاش در چنین عملیاتهایی را رد کرده است.
در این مناقشه، پنتاگون میگوید که نمیتواند برای هر مورد کاربرد خاص با شرکتها مذاکره کند و نیازمند سطحی از آزادی عملی است که در توافقهای فعلی وجود ندارد. آنتروپیک اما بر این باور است که رعایت حد و مرزهای اخلاقی در استفاده از هوش مصنوعی باید ارجح بر هرگونه بهرهبرداری نظامی بدون کنترل باشد.
این مناقشه یک تقابل بنیادی بین دو دیدگاه است: دیدگاه نظامی که خواستار بهرهوری کامل از فناوریهای پیشرفته برای امنیت ملی است و دیدگاه اخلاقمحور که نگران پیامدهای انسانی، حقوقی و اجتماعی کاربرد بیحد و حصر هوش مصنوعی در میدانهای نبرد و نظارت جمعی است. اگرچه نگرانیهای دفاعی درباره امنیت عملیاتی قابل درک است، اما موضع آنتروپیک نیز یادآور ضرورت تعبیه چارچوبهای اخلاقی و مقررات روشن در فناوریهای قدرتمند است؛ بدون چنین چارچوبهایی، احتمال بهرهبرداریای از هوش مصنوعی وجود دارد که پیامدهای آن فراتر از مرزهای میدان نبرد باشد و تأثیرات عمیقی بر حریم خصوصی، حقوق بشر و شفافیت جهانی بگذارد. این بحث نه فقط برای ایالات متحده، بلکه برای همه جوامعی که فناوریهای هوشمند را میپذیرند، اهمیت فزایندهای دارد.
آخرین اخبار درباره استفاده پنتاگون از هوش مصنوعی در عملیات مادورو
تنش میان وزارت دفاع ایالات متحده و شرکت Anthropic بر سر کاربرد مدل هوش مصنوعی کلود در عملیات نظامی به اوج خود رسیده است. براساس گزارش روزنامه والاستریت ژورنال، پنتاگون در جریان حمله و بازداشت «نیکلاس مادورو»، رئیسجمهور سابق ونزوئلا، از نسخهای از مدل هوش مصنوعی کلود استفاده کرده است — اقدامی که بر اساس سیاستهای رسمی شرکت، استفاده از این فناوری برای اهداف خشن، توسعه تسلیحات یا نظارت ممنوع است.
در این عملیات که بهطور غیررسمی از همکاری پنتاگون با شرکت نرمافزاری «پالانتیر» (پیمانکار ارتش آمریکا) بهره برده، چندین نفر زخمی شدهاند و جزئیات دقیق نقش کلود در جریان عملیات هنوز بهطور رسمی اعلام نشده است. پس از این افشاگری، یکی از مدیران آنتروپیک با همتای خود در پالانتیر تماس گرفت و با ابراز نگرانی پرسید آیا از کلود در این حمله استفاده شده یا خیر؛ موضوعی که سخنگوی آنتروپیک آن را رد کرده و گفته شرکت هیچ گفتوگوی مستقیمی درباره بهکارگیری کلود در عملیاتهای خاص با وزارت دفاع نداشته است.
همزمان، پنتاگون در مذاکرات جداگانهای با شرکتهایی مانند OpenAI، گوگل و xAI نیز است تا محدودیتهای ایمنی معمول را برای استفاده نظامی از هوش مصنوعی کاهش دهد. گفته میشود برخی از این شرکتها در مقابل خواسته ارتش انعطاف بیشتری نشان دادهاند، اما جایگزینی سریع مدل کلود به دلیل حضور دیرینه و ادغام زودهنگام آن در سیستمهای طبقهبندیشده پنتاگون دشوار است.
این رخداد نشاندهنده یکی از پیچیدهترین تقاطعها میان فناوری پیشرفته و قدرت سیاسی-نظامی است. از یک سو، هوش مصنوعی میتواند ابزار مفیدی برای تحلیل دادههای پیچیده و پشتیبانی از تصمیمگیری در شرایط بحرانی باشد؛ اما از سوی دیگر، استفاده از چنین فناوری در عملیات نظامی بحث برانگیز و حساس است، بهویژه زمانی که شرکت سازنده بهصراحت استفاده از آن برای اهداف خشونتآمیز و نظارت گسترده را ممنوع کرده است. این موضوع یک سؤال اساسی را مطرح میکند: آیا باید توسعه و بهرهبرداری از هوش مصنوعی را صرفاً بر اساس تواناییهای فنی آن ارزشیابی کرد، یا باید چارچوبهای اخلاقی و انسانی را در اولویت قرار داد تا از بروز پیامدهای ناخواسته و خطرناک جلوگیری شود؟ پاسخ به این سؤال، مسیر آینده تعامل میان دولتها و شرکتهای فناوری را شکل خواهد داد — مسیری که بهوضوح هنوز بسیار پرچالش و بحثبرانگیز است.