«مصطفی سلیمان»، مدیر بخش هوش مصنوعی مایکروسافت، در اظهاراتی قابلتأمل اعلام کرده است که اگر روند پیشرفت سامانههای پیشرفته هوش مصنوعی به نقطهای برسد که برای بشریت خطرآفرین باشد، این شرکت آماده است توسعه آنها را متوقف کند. به گفته او، هدف نهایی مایکروسافت دستیابی به نوعی «ابرهوش» است که کاملاً در راستای منافع انسانی عمل کند و هرگز از چارچوب کنترل انسانها خارج نشود.
سلیمان در گفتوگویی با بلومبرگ تأکید کرده است: «ما هرگز توسعه سیستمی را ادامه نخواهیم داد که احتمال خروج آن از کنترل انسانها وجود داشته باشد.» او این موضع را تصمیمی بدیهی و انسانی توصیف میکند، اما همزمان یادآور میشود که چنین دیدگاهی هنوز در صنعت هوش مصنوعی، رویکردی تازه و نهچندان فراگیر بهشمار میرود.
مسیر متفاوت مایکروسافت و OpenAI در آینده هوش مصنوعی
مصطفی سلیمان اوایل سال گذشته، همزمان با خرید مالکیت فکری و بخش قابلتوجهی از تیم استارتاپ Inflection AI توسط مایکروسافت، به این شرکت پیوست. او از بنیانگذاران این استارتاپ بود و اکنون نقشی کلیدی در ترسیم مسیر آینده هوش مصنوعی مایکروسافت ایفا میکند. شرکتی که تا پیش از این برای بسیاری از ابزارهای مبتنی بر AI به OpenAI متکی بود، حالا توسعه مستقل محصولات هوش مصنوعی خود را به سلیمان سپرده و بهنظر میرسد قصد دارد مسیر متفاوتتری نسبت به گذشته در پیش بگیرد.
بهنظر من، موضعگیری صریح مایکروسافت بیش از آنکه یک شعار اخلاقی باشد، تلاشی برای تعریف «مسئولیتپذیری» در رقابتی است که روزبهروز شدیدتر میشود. البته توقف واقعی توسعه هوش مصنوعی در عمل کار سادهای نیست و منافع اقتصادی عظیم میتواند چنین تصمیمی را به چالشی جدی تبدیل کند. بااینحال، طرح علنی این خط قرمز دستکم نشان میدهد که بحث خطرات ابرهوش دیگر صرفاً موضوعی دانشگاهی نیست و به سطح تصمیمگیری مدیران ارشد فناوری رسیده است. اگر این نگاه به یک استاندارد صنعتی تبدیل شود، شاید بتوان امیدوار بود که سرعت پیشرفت هوش مصنوعی با عقلانیت بیشتری همراه شود، نه فقط با عطش رقابت.
جدایی آرام از OpenAI؛ مایکروسافت بهدنبال مسیر مستقل در ساخت ابرهوش
مصطفی سلیمان در ادامه صحبتهای خود توضیح میدهد که OpenAI اکنون با شرکتهایی مانند سافتبنک و اوراکل قراردادهایی برای احداث دیتاسنترهای جدید امضا کرده است؛ پروژههایی که از نظر تعداد حتی از مراکز دادهای که قرار بود مایکروسافت بسازد نیز فراتر رفتهاند. بهگفته سلیمان، این تغییر موازنه باعث شده مایکروسافت عملاً اختیار بیشتری برای ترسیم مسیر توسعه مستقل هوش مصنوعی خود بهدست آورد.
او در توضیح این وضعیت میگوید:
«در ۱۸ ماه گذشته ما همچنان در نقش یک توسعهدهنده عمومی هوش مصنوعی فعالیت میکردیم، اما حالا این امکان را داریم که روی روشها و فناوریهایی تمرکز کنیم که در نهایت توان عبور از سطح عملکرد انسانی را در طیف وسیعی از وظایف دارند.»
سلیمان ماه گذشته نیز در یادداشتی وبلاگی، برنامه رسمی مایکروسافت برای ورود جدی به حوزه ابرهوش مصنوعی را تشریح کرده بود. در این گزارش تأکید شده که از نگاه مایکروسافت، چنین سیستمهایی تنها زمانی میتوانند موفق و قابلاعتماد باشند که از پایه برای خدمت به انسانها طراحی شوند. هرچند بسیاری از بازیگران بزرگ این صنعت، از جمله OpenAI و Anthropic ، اهداف مشابهی را مطرح کردهاند، اما سلیمان معتقد است رویکرد مایکروسافت بهدلیل تأکید همزمان بر مقیاس، کنترل و جهتگیری انسانی، ماهیتی متفاوت دارد.
آنچه در این میان اهمیت دارد نه صرفاً رقابت فنی، بلکه تغییر تدریجی موازنه قدرت در اکوسیستم هوش مصنوعی است. مایکروسافت با فاصلهگرفتن حسابشده از وابستگی کامل به OpenAI، تلاش میکند کنترل بیشتری بر آینده هوش مصنوعی خود داشته باشد؛ حرکتی که میتواند هم جسورانه و هم پرریسک باشد. اگر این استقلال به خلق فناوریهایی واقعاً انسانمحور منجر شود، مایکروسافت میتواند نقش تعیینکنندهای در تعریف استانداردهای آینده ابرهوش داشته باشد. اما اگر این مسیر صرفاً به رقابتی دیگر برای «فراتر رفتن از انسان» ختم شود، تفاوت ادعاشده با سایر بازیگران چندان محسوس نخواهد بود.