استارتاپ چینی دیپسیک اعلام کرده است که تا پایان سال ۲۰۲۵ از یک ایجنت هوش مصنوعی پیشرفته رونمایی خواهد کرد؛ محصولی که به گفتهی منابع خبری میتواند رقیبی جدی برای OpenAI باشد. بر اساس گزارش بلومبرگ، این سامانهی نوین قادر خواهد بود وظایف پیچیده و چندمرحلهای را تنها با حداقل ورودی کاربر انجام دهد و علاوه بر آن، از تجربیات گذشتهی خود بیاموزد و به مرور زمان کاراییاش را ارتقا دهد.
نام دیپسیک پیشتر در اوایل سال جاری با معرفی مدل R1 بر سر زبانها افتاد؛ مدلی که با نمایش قابلیتهای استدلالی قابل توجه و هزینهای در حدود ۶ میلیون دلار ساخته شد. این رقم، در مقایسه با پروژههای عظیم و پرهزینهای چون ChatGPT شرکت OpenAI یا جمینای گوگل، بسیار ناچیز بود. نکتهی قابل توجهتر آنکه R1 به شکل متنباز منتشر شد و این امکان را برای توسعهدهندگان فراهم کرد تا آزادانه از آن استفاده و آن را توسعه دهند. همین ویژگی باعث شد تا دیپسیک عملاً رویکرد سنتی سیلیکونولی ــ که بر سرمایههای کلان و دادههای گسترده تکیه داشت ــ را به چالش بکشد.
حرکت دیپسیک را میتوان نقطهی عطفی در تحول رقابتهای هوش مصنوعی دانست. این استارتاپ با رویکرد متنباز و سرمایهگذاری نسبتاً اندک نشان داد که نوآوری لزوماً در گرو منابع بیپایان مالی نیست. اگر محصول جدید دیپسیک بتواند وعدههای مطرحشده را محقق کند، نهتنها جایگاه چین در این عرصه را تقویت خواهد کرد، بلکه فشار مضاعفی بر شرکتهای بزرگی چون اپل، گوگل و OpenAI وارد میکند تا در مسیر توسعهی هوش مصنوعی، سرعت و شجاعت بیشتری به خرج دهند.
دیپسیک و گامهای حسابشده در مسیر ایجنتهای هوش مصنوعی
پس از موفقیت اولیه مدل R1، استارتاپ چینی دیپسیک رویکردی محتاطانهتر در پیش گرفت. «لیانگ ونفنگ»، بنیانگذار این شرکت، عرضه مدل R2 را به دلیل نیاز به اصلاحات فنی و همزمانی فعالیتهایش در شرکت High-Flyer Asset Management به تعویق انداخت. این رویکرد کندتر، تضادی آشکار با استراتژی شرکتهای بزرگی همچون علیبابا و تنسنت دارد که سرعت در عرضه محصولات هوش مصنوعی را در اولویت قرار دادهاند.
در ماه گذشته، دیپسیک مدل V3.1 را معرفی کرد که با افزایش پنجره متنی به ۱۲۸ هزار توکن و رساندن تعداد پارامترها به ۶۸۵ میلیارد، جهشی چشمگیر در توان پردازشی نشان داد. همچنین این شرکت سیاستی متفاوت در پیش گرفته است: تمام خروجیهای آن بهصورت اجباری با برچسب محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی مشخص میشوند؛ قابلیتی که امکان غیرفعالسازی ندارد و دیپسیک را از رقبا متمایز میسازد.
مدل آینده R2 تمرکز ویژهای بر بازار در حال رشد ایجنتهای هوش مصنوعی خواهد داشت؛ فناوریهایی که فراتر از چتباتها عمل میکنند و قادرند وظایفی همچون برنامهریزی سفر، رفع اشکال نرمافزاری و مدیریت فرایندهای تجاری را با حداقل دخالت انسان انجام دهند. تحلیلگران این روند را گام بعدی بزرگ در تکامل هوش مصنوعی میدانند که میتواند بهرهوری را افزایش داده و خدمات دیجیتال را دگرگون کند.
رقبای بینالمللی همچون OpenAI، مایکروسافت و آنتروپیک نیز در همین مسیر گام برداشتهاند و قابلیتهای مشابهی معرفی کردهاند. بااینحال، دیپسیک امیدوار است که با عرضه نسل تازه محصولات خود، نهتنها به سطح آنها برسد بلکه حتی در برخی حوزهها از آنها پیشی بگیرد. همین موضوع باعث شده تا حرکتهای این استارتاپ در سیلیکونولی و واشنگتن بهدقت رصد شود؛ چرا که رشد سریع دیپسیک نگرانیها درباره افزایش نفوذ چین در عرصه هوش مصنوعی را تشدید کرده است.
به نظر میرسد دیپسیک برخلاف بسیاری از استارتاپها که شتابزده عمل میکنند، ترجیح داده است با رویکردی حسابشده و فنی مسیر پیشرفت را ادامه دهد. این تصمیم اگرچه ممکن است سرعت حضور آن در بازار را کاهش دهد، اما میتواند اعتماد و پایداری بیشتری برای آیندهاش به همراه بیاورد. به باور من، سیاست برچسبگذاری اجباری محتوای تولیدی، هرچند بحثبرانگیز است، میتواند در درازمدت به شفافیت بیشتر و کاهش نگرانیهای اخلاقی درباره هوش مصنوعی کمک کند؛ عاملی که شاید خود به یکی از نقاط قوت دیپسیک در رقابت جهانی بدل شود.