گزارش تازهای نشان میدهد که در سال ۲۰۲۵، هوش مصنوعی به یکی از عوامل اصلی کاهش فرصتهای شغلی در ایالات متحده تبدیل شده است. بر اساس این گزارش، فناوریهای مبتنی بر AI نقشی مستقیم در حذف بیش از ۵۰ هزار شغل ایفا کردهاند؛ آماری که توجه بسیاری از تحلیلگران بازار کار را به خود جلب کرده است.
به نقل از CNBC و بر پایه دادههای مؤسسه Challenger, Gray & Christmas، در سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۵۵ هزار مورد تعدیل نیرو در آمریکا بهطور مشخص به هوش مصنوعی نسبت داده میشود. این در حالی است که سال جاری میلادی، از نظر حجم اخراجها، بدترین وضعیت را پس از دوران اوج همهگیری کرونا در سال ۲۰۲۰ تجربه کرده است. در مجموع، حدود ۱.۱۷ میلیون شغل در سراسر ایالات متحده از بین رفته که نشاندهنده فشار بیسابقه بر بازار کار این کشور است.
هوش مصنوعی؛ ضربه شدیدتر به کارکنان رده پایین
جزئیات این گزارش نشان میدهد که بیشترین آسیب متوجه مشاغل رده پایین و وظایف تکراری بوده است. تنها در ماه نوامبر، حدود ۷۱ هزار شغل حذف شد که از این میان، ۶ هزار مورد آن—معادل نزدیک به ۹ درصد—مستقیماً به استفاده از هوش مصنوعی نسبت داده شده است. این آمار نشان میدهد که AI بهویژه در جایگزینی نقشهای اجرایی و کممهارت، با سرعت بالایی در حال پیشروی است.
اگرچه حذف شغلها با ورود فناوریهای جدید پدیدهای تازه نیست، اما سرعت و گستره تأثیر هوش مصنوعی نگرانکننده به نظر میرسد. مشکل اصلی نه خود AI، بلکه نبود برنامهریزی جدی برای بازآموزی نیروی کار است. اگر دولتها و شرکتها همزمان با اتوماسیون، روی ارتقای مهارت کارکنان سرمایهگذاری نکنند، شکاف طبقاتی و ناامنی شغلی عمیقتر خواهد شد؛ موضوعی که میتواند در بلندمدت هزینههای اجتماعی سنگینتری از منافع کوتاهمدت هوش مصنوعی به همراه داشته باشد.
بازار کار در عصر عدم قطعیت؛ هوش مصنوعی چگونه استخدام را متوقف کرده است؟
تعدیل نیروهای مرتبط با گسترش هوش مصنوعی تنها به یک قشر یا رده شغلی محدود نمانده و دامنه آن به گروههای سنی و موقعیتهای مختلف در شرکتهای بزرگی مانند آمازون و والمارت رسیده است. نشریه Inc در گزارشی اعلام کرده که ورود هوش مصنوعی باعث نوعی «انجماد در فرآیند استخدام» شده؛ وضعیتی که بیش از همه به کارکنان رده پایین و نیروهای تازهوارد فشار وارد کرده است. در چنین شرایطی، بسیاری از شرکتها ترجیح میدهند بهجای جذب نیروی جدید، با منابع انسانی موجود و ابزارهای هوشمند کار خود را پیش ببرند.
«استفانی راث»، اقتصاددان ارشد Wolfe Research ، معتقد است افزایش نرخ بیکاری در میان جوانان میتواند نشانهای غیرمستقیم از رشد هوش مصنوعی باشد. به گفته او، مسئله اصلی این نیست که AI مستقیماً جایگزین نیروی کار جوان شده، بلکه شرکتها به دلیل ابهام درباره آینده، استخدام این گروه را به تعویق میاندازند تا انعطافپذیری بیشتری در تصمیمهای خود داشته باشند. این رویکرد محافظهکارانه، در عمل فرصت ورود نسل جدید به بازار کار را محدود کرده است.
در همین حال، نشریه Fortune گزارش داده که حداقل در مقطع فعلی، روایت تصاحب گسترده مشاغل حوزه مالی و بانکی توسط هوش مصنوعی بیشتر جنبه اغراقآمیز دارد تا واقعیت عینی. با این وجود، سال ۲۰۲۵ برای بسیاری از شرکتهای فناوری با موج گسترده تعدیل نیرو همراه بوده و در این میان، آمازون یکی از بالاترین آمارهای اخراج نیرو در ایالات متحده را به نام خود ثبت کرده است. همزمان، چهرههای برجستهای در حوزه هوش مصنوعی، از جمله جفری هینتون، نسبت به خطر بیکاری گسترده و جایگزینی نیروی انسانی با سیستمهای هوشمند هشدار دادهاند.
به نظر میرسد اثر واقعی هوش مصنوعی بر بازار کار، فعلاً بیشتر در «توقف استخدام» نمود پیدا کرده تا حذف کامل شغلها. این وضعیت برای جوانان و نیروهای تازهکار نگرانکنندهتر است، زیرا مسیر ورود آنها به بازار کار مسدود میشود. اگر این روند ادامه پیدا کند، چالش اصلی نه رقابت انسان با هوش مصنوعی، بلکه شکلگیری نسلی با تجربه شغلی کمتر خواهد بود؛ مشکلی که در بلندمدت میتواند آسیبپذیری بازار کار را بیش از پیش افزایش دهد.