یک هیئتمنصفه فدرال در آمریکا، مهندس پیشین گوگل را به سرقت اسرار تجاری مرتبط با فناوریهای هوش مصنوعی این شرکت محکوم کرد؛ حکمی که به گفته وزارت دادگستری ایالات متحده، نخستین محکومیت رسمی در پروندههای جاسوسی اقتصادی مرتبط با هوش مصنوعی بهشمار میرود. این پرونده در زمانی به نتیجه رسیده که رقابت جهانی بر سر توسعه و تسلط بر فناوریهای هوش مصنوعی به مرحلهای حساس و پرتنش رسیده است.
بر اساس رأی دادگاه، «لینوی دینگ» ۳۸ ساله، در مجموع به ۱۴ فقره اتهام شامل هفت مورد جاسوسی اقتصادی و هفت مورد سرقت اسرار تجاری محکوم شده است. طبق اسناد منتشرشده، او هزاران صفحه از اطلاعات محرمانه گوگل را از حسابهای کاری خود خارج کرده و این دادهها بهطور مستقیم در اختیار چین قرار گرفتهاند؛ اقدامی که از نگاه نهادهای امنیتی آمریکا، ضربهای جدی به منافع ملی این کشور تلقی میشود.
«رومن روژافسکی»، معاون مدیر بخش ضدجاسوسی FBI، در واکنشی تند اعلام کرد که دینگ در یکی از حساسترین رقابتهای فناورانه عصر حاضر، با سرقت فناوریهای پیشرفته هوش مصنوعی گوگل به نفع دولت چین، هم به کارفرمای خود و هم به ایالات متحده خیانت کرده است. وزارت دادگستری همچنین تأکید کرده که این مهندس سابق بین ماه مه ۲۰۲۲ تا آوریل ۲۰۲۳ بیش از ۲۰۰۰ صفحه از اسرار تجاری مرتبط با هوش مصنوعی را در حساب شخصی خود روی یک سرویس ابری ذخیره کرده است. همزمان، او با دو شرکت فناوری مستقر در چین همکاری داشته و در حال برنامهریزی برای راهاندازی کسبوکار فناورانه شخصی خود نیز بوده است.
این پرونده بیش از آنکه یک تخلف فردی ساده باشد، نشانهای روشن از ورود هوش مصنوعی به قلب رقابتهای امنیتی و ژئوپلیتیکی است. امروز دادهها و الگوریتمها همان نقشی را بازی میکنند که پیشتر سلاحهای استراتژیک داشتند. محکومیت یک مهندس گوگل بهدلیل جاسوسی فناوری، نشان میدهد مرز میان شرکتهای فناوری و منافع ملی بهشدت کمرنگ شده است. بهنظر میرسد در سالهای آینده، چنین پروندههایی نه استثنا، بلکه به بخشی عادی از تقابل قدرتهای بزرگ در عصر هوش مصنوعی تبدیل خواهند شد.
از TPU تا مراکز داده؛ جزئیات پروندهای که رقابت هوش مصنوعی را وارد فاز امنیتی کرد
اسناد بهسرقترفته از گوگل، طیفی گسترده از حساسترین اطلاعات فنی این شرکت را در بر میگیرند. بنا بر اعلام وزارت دادگستری آمریکا، این دادهها شامل جزئیات معماری تراشههای اختصاصی TPU گوگل و همچنین سامانههای پردازشی مبتنی بر GPU هستند؛ اطلاعاتی که هم لایههای فنی سطح پایین را پوشش میدهند و هم طراحی زیرساختهای عظیم پردازشی در مقیاس مراکز داده را افشا میکنند. چنین دادههایی ستون فقرات توان پردازشی هوش مصنوعی گوگل محسوب میشوند و افشای آنها میتواند مزیت رقابتی این شرکت را بهطور جدی تضعیف کند.
بخش مهم دیگری از اسناد سرقتشده به مشخصات SmartNIC اختصاصی گوگل مربوط است؛ کارت شبکهای پیشرفته که وظیفه ایجاد ارتباط پرسرعت و پایدار میان ابررایانههای هوش مصنوعی و زیرساختهای ابری گوگل را بر عهده دارد. این قطعه نقش حیاتی در افزایش کارایی، کاهش تأخیر و بهینهسازی عملکرد سامانههای هوش مصنوعی ایفا میکند و به همین دلیل، در زمره داراییهای راهبردی این شرکت قرار میگیرد.
پرونده دینگ در فضایی شکل گرفته که نگرانیها درباره رقابت فناورانه میان آمریکا و چین به اوج رسیده است. مدیران ارشد گوگل و مقامهای آمریکایی بارها نسبت به «نبرد هوش مصنوعی» میان دو قدرت هشدار دادهاند. «دمیس هسابیس»، مدیرعامل گوگل دیپمایند، اخیراً گفته بود مدلهای هوش مصنوعی چین احتمالاً تنها چند ماه از نمونههای پیشرفته آمریکا و غرب عقبتر هستند؛ فاصلهای که بهراحتی میتواند با انتقال فناوریهای حساس جبران شود.
در واکنش به رأی هیئتمنصفه، «لیآن مولهالند»، معاون رئیس گوگل در امور تنظیمگری، اعلام کرد این شرکت از حکم صادرشده برای «اجرای عدالت» استقبال میکند. به گفته او، این رأی پیام روشنی دارد: سرقت اسرار تجاری بدون تبعات نخواهد بود. گوگل همچنین تأکید کرده همکاری خود با نهادهای قضایی را برای حفاظت از فناوریهای حیاتیاش ادامه خواهد داد.
در سوی دیگر، وکیل دینگ، «گرنت فوندو»، تلاش کرده با زیر سؤال بردن سطح حفاظت گوگل از این اسناد، آنها را از دایره اسرار تجاری خارج کند. به گفته او، دسترسی هزاران کارمند به این اطلاعات نشان میدهد گوگل اقدامات لازم برای محرمانهسازی را انجام نداده است. با این حال، در صورت تأیید نهایی اتهامات، دینگ برای هر مورد سرقت اسرار تجاری با حداکثر ۱۰ سال زندان و برای هر اتهام جاسوسی اقتصادی با حداکثر ۱۵ سال حبس روبهرو خواهد بود. جلسه بعدی دادگاه او روز سهشنبه برگزار میشود و تصمیمگیری نهایی درباره میزان مجازات در جلسات آینده انجام خواهد شد.
این پرونده بهخوبی نشان میدهد که در عصر هوش مصنوعی، رقابت دیگر صرفاً میان شرکتها نیست، بلکه به سطح زیرساختهای ملی و امنیتی کشیده شده است. وقتی معماری تراشهها و طراحی مراکز داده به موضوع پروندههای جاسوسی تبدیل میشود، یعنی فناوری به ابزار قدرت بدل شده است. فارغ از سرنوشت دینگ، پیام اصلی این ماجرا روشن است: شرکتهای بزرگ فناوری ناچارند همزمان با نوآوری، دیوارهای امنیتی خود را چند برابر تقویت کنند؛ چراکه در این رقابت، حتی چند ماه عقبافتادگی میتواند معادلات جهانی را تغییر دهد.