OpenAI اعلام کرده است که قراردادی بسیار بزرگ و استراتژیک با بخش خدمات ابری آمازون (AWS) امضا کرده که ارزش آن به ۳۸ میلیارد دلار میرسد. این توافق نشاندهنده تغییری مهم در مسیر زیرساختی OpenAI است؛ چراکه از این پس، سازنده ChatGPT فقط وابسته به مایکروسافت نخواهد بود و بخش قابلتوجهی از پردازشهای سنگین و بارهای کاری خود را به سیستمهای ابری قدرتمند AWS منتقل میکند. بر اساس گزارش CNBC، OpenAI قصد دارد در این پروژه از صدها هزار GPU انویدیا داخل خاک آمریکا بهره ببرد و در فاز اول، اجرای بخشی از پردازشها فوراً به مراکز داده فعلی AWS منتقل خواهد شد. در ادامه نیز آمازون زیرساختهای بیشتر و اختصاصیتری برای نیازهای OpenAI ایجاد خواهد کرد. انتشار این خبر حتی باعث شد سهام آمازون در بورس حدود ۴ درصد رشد کند و این نشان میدهد بازار این اتفاق را یک همکاری فوقالعاده اثرگذار میداند.
این قرارداد، از نگاه من، پایان یک فصل تکقطبی و آغاز رقابت چندجانبهتر در عصر هوش مصنوعی است. تا قبل از این، تقریباً همه تصور میکردند زیرساخت اصلی OpenAI برای همیشه روی Azure قفل شده است؛ اما این تصمیم نشان داد OpenAI بهدنبال تنوع سازی و قدرت مانور بیشتر است، مخصوصاً در حوزهای مثل GPU که رقابت و کمبود جهانی دارد. همکاری با AWS نه فقط یک جابهجایی زیرساختی ساده نیست؛ بلکه پیام واضحی برای آینده صنعت AI است: هر شرکتی که بتواند GPU، دیتاسنتر و ظرفیت پردازشی پایدار ارائه کند، در بازی آینده حرف اول را خواهد زد. این قرارداد احتمالاً شتاب رشد توسعه مدلهای جدید، مقیاسپذیری، سرعت آموزش و شاید کاهش هزینههای پردازش را برای OpenAI افزایش میدهد و این یعنی رقابت شرکتهای بزرگ در AI وارد مرحله بسیار جدیتری میشود.
چرخش استراتژیک OpenAI به سمت تنوع زیرساخت ابری؛ پایان انحصار مایکروسافت
OpenAI در ماههای اخیر مسیر تازهای را در حوزه زیرساخت شروع کرده و با امضای قراردادهای متعدد با شرکتهایی مانند انویدیا، برودکام، اوراکل و گوگل، استراتژی خود را از وابستگی به یک ارائهدهنده واحد دور کرده است. ارزش این همکاریها در مجموع به حدود ۱.۴ تریلیون دلار میرسد و همین ابعاد عظیم و گسترده باعث شده بسیاری از تحلیلگران نسبت به احتمال شکلگیری یک حباب بزرگ در صنعت هوش مصنوعی هشدار دهند. تا سال گذشته، مایکروسافت تنها ارائهدهنده رسمی خدمات ابری OpenAI بود؛ شرکتی که از سال ۲۰۱۹ تاکنون با سرمایهگذاری ۱۳ میلیارد دلاری نقش اصلی را در توسعه و رشد اکوسیستم OpenAI ایفا کرده است. اما با تغییر ساختار قرارداد و پایان یافتن بند اولویت خرید در هفته گذشته، OpenAI اکنون قادر است بدون محدودیت، همکاریهای گستردهتر و چندجانبهتری را با سایر غولهای ابری جهان دنبال کند. در همین مسیر نیز پیشتر قراردادهایی با اوراکل و گوگل بهصورت مستقل منعقد شده بود. با اینحال، مایکروسافت همچنان یکی از مهمترین سهامداران OpenAI باقی میماند و این جدایی، به معنای قطع ارتباط کامل نیست بلکه صرفاً یک استقلال عملیاتی بیشتر است.
این رویکرد جدید OpenAI از نظر من یک حرکت کاملاً منطقی و آیندهنگرانه است. در صنعتی که رقابت GPU ، ظرفیت دیتاسنتر و دسترسی به سختافزار تبدیل به بزرگترین چالش شده، وابستگی به یک ارائهدهنده خاص میتواند سرعت رشد را محدود کند و حتی ریسکهای سیاسی ـ اقتصادی ایجاد کند. تنوع زیرساختی، به OpenAI قدرت مانور، انعطافپذیری در توسعه مدلهای نسل جدید و توان بقا در شرایط کمبود جهانی منابع پردازشی را میدهد. البته در کنار این فرصت عظیم، باید پذیرفت که حجم قراردادها و سرمایهگذاریها در AI به حدی بزرگ شده که نگرانی درباره تشکیل حباب منطقی است؛ اما اگر رقابت بین شرکتها باعث سرعتگیری نوآوری شود، این هزینهها شاید در آینده با بازده واقعی توجیهپذیر شوند.