گروهی از محققان در یک رقابت جذاب موفق شدند هوش مصنوعی ChatGPT را برای هدایت یک فضاپیما آموزش دهند، و نتیجه آن بهشکل غیرمنتظرهای موفقیتآمیز بود.
براساس گزارش نشریه لایو ساینس، در این آزمایش ابتدا به ChatGPT این دستور داده شد: «شما بهعنوان یک عامل خودران، کنترل یک فضاپیمای تعقیبکننده را بر عهده دارید.» برخلاف پیشبینیها، ChatGPT با توانمندی قابل توجهی ظاهر شد و در این مسابقه شبیهسازی شده، توانست مقام دوم را کسب کند.
با افزایش چشمگیر تعداد ماهوارهها در مدار زمین، کنترل دستی آنها توسط انسان دیگر عملی نیست. همچنین محدودیت سرعت نور باعث میشود هدایت لحظهای و مستقیم فضاپیماها برای ماموریتهای فضایی دوردست امکانپذیر نباشد. به همین دلیل، دانشمندان مدتهاست به دنبال توسعه سیستمهای خودران برای مدیریت ماهوارهها و ناوبری فضاپیماها هستند تا بتوانند کنترل دقیق و بیوقفهای در فضا داشته باشند.
این دستاورد نشاندهنده پتانسیل بالای هوش مصنوعی در حوزههایی است که پیشتر تصور میشد تنها تخصص و دانش انسانی قادر به انجام آن باشد. با توجه به محدودیتهای فنی و زمانی در فضا، استفاده از چتباتهای پیشرفته مانند ChatGPT برای هدایت فضاپیماها میتواند انقلابی در کاوشهای فضایی ایجاد کند و به کاهش خطاها و افزایش ایمنی ماموریتها کمک شایانی نماید. البته هنوز راه زیادی باقی است تا هوش مصنوعی بتواند جایگزین کامل انسان در این عرصه شود، اما این موفقیت نقطه شروع بسیار امیدبخشی است.
اعتماد به هوش مصنوعی؛ آینده هدایت فضاپیماها با مدلهای زبانی بزرگ
برای دستیابی به اکتشافات عمیقتر در فضا، دیگر نمیتوان تنها روی کنترل انسانی حساب کرد و باید بیش از پیش به رباتها و سیستمهای خودران تکیه کرد. در مقالهای که بهزودی در نشریه معتبر Advances in Space Research منتشر خواهد شد، پژوهشگران پیشنهاد دادهاند از مدلهای زبانی بزرگ مثل ChatGPT و Llama برای هدایت فضاپیماها بهره ببرند.
برخلاف روشهای سنتی که مستلزم آموزشهای مکرر، بازخورد مستمر و بهینهسازی طولانی مدت بودند، این رویکرد نوین با استفاده از مدلهای زبانی بزرگ، مسیر سادهتر و موثرتری را پیش روی توسعه سیستمهای خودران قرار داده است.
در این روش، وضعیت فعلی فضاپیما و اهداف مأموریت ابتدا به صورت متنی و قابل درک برای مدلهای زبانی ترجمه میشود. سپس این متن به مدلهای زبانی داده میشود تا پیشنهادهایی در مورد جهتگیری و مانورهای لازم ارائه دهند. پژوهشگران همچنین یک لایه واسط طراحی کردند که خروجی متنی مدل را به کدهای اجرایی تبدیل میکند تا فضاپیمای شبیهسازی شده را هدایت کند. به کمک دستورات کوتاه و تنظیمات دقیق، ChatGPT توانست بسیاری از آزمونهای هدایت فضاپیما را با موفقیت پشت سر بگذارد.
این رویکرد جدید بسیار هوشمندانه و امیدوارکننده است؛ استفاده از توان پردازشی و درک زبانی مدلهای بزرگ میتواند فرآیند کنترل فضاپیماها را متحول کند. برخلاف روشهای پیچیده و زمانبر قدیمی، این تکنولوژی اجازه میدهد با حداقل دخالت انسانی، واکنشهای سریع و هوشمندانه در محیطهای پیچیده فضایی داشته باشیم. البته چالشهایی مانند اطمینان از صحت تصمیمات و امنیت این سیستمها هنوز باقی است، اما مسیر پیش رو بسیار روشن و جذاب به نظر میرسد.