تنها یک روز پس از بازداشت «نیکلاس مادورو» در یک عملیات نظامی ایالات متحده، ایلان ماسک خبر ویژهای را برای مردم ونزوئلا اعلام کرد. مدیرعامل اسپیسایکس و تسلا گفت شبکه ماهوارهای استارلینک خدمات اینترنت پهنباند خود را بهمدت یک ماه بهصورت کاملاً رایگان در اختیار شهروندان این کشور قرار میدهد. هدف از این اقدام، تضمین دسترسی پایدار به اینترنت در دوره گذار سیاسی و حمایت از مردم عنوان شده است. ماسک این حرکت را اقدامی «در حمایت از مردم ونزوئلا» توصیف کرده و بر اهمیت حفظ ارتباطات در شرایط حساس کنونی تأکید کرده است.
حساب رسمی استارلینک در شبکه اجتماعی ایکس نیز اعلام کرد این سرویس رایگان تا تاریخ ۳ فوریه (۱۴ بهمن) فعال خواهد بود تا شهروندان ونزوئلا بتوانند در این بازه زمانی از اینترنت پایدار بهرهمند شوند. ماسک نیز با بازنشر این پیام، تعهد خود به کمک به مردم ونزوئلا را مجدداً تأکید کرد. پیشتر او پس از انتشار خبر دستگیری مادورو به زبان اسپانیایی نوشت: «ونزوئلا اکنون میتواند به رفاهی که شایسته آن است دست یابد.»
ایلان ماسک سالهاست از منتقدان جدی مادورو بهشمار میرود و بارها خواستار تغییر رژیم در ونزوئلا شده است. در جریان انتخابات ۲۰۲۴، او از «ماریا کورینا ماچادو»، رهبر اپوزیسیون و برنده جایزه صلح نوبل ۲۰۲۵، حمایت کرد. ماسک مادورو را بارها «دلقک» خوانده و معتقد است که سیاستهای سوسیالیستی افراطی مانع از آن شدهاند که ونزوئلا با منابع طبیعی غنی خود به کشوری مرفه تبدیل شود.
این اقدام ماسک بیشتر از آنکه صرفاً یک هدیه فناورانه باشد، نشانهای از نقش پررنگ بازیگران خصوصی در تحولات سیاسی و اجتماعی است. ارائه اینترنت رایگان به مردم در یک دوره حساس، ضمن ایجاد امکان دسترسی به اطلاعات و ارتباطات، میتواند نفوذ و تأثیرگذاری ایلان ماسک و استارلینک را نیز در این کشور تقویت کند. با این حال، چنین حرکتی همزمان با تحولات سیاسی، بحثهای گستردهای درباره انگیزهها، استقلال سرویس و پیامدهای سیاسی آن بهراه میاندازد.
ایلان ماسک و تغییر موضع؛ حمایت زیرساختی از ونزوئلا پس از دستگیری مادورو
ایلان ماسک با استقبال از عملیات نظامی ارتش آمریکا، که به دستور «دونالد ترامپ» انجام شد و منجر به دستگیری نیکلاس مادورو شد، بار دیگر خود را در کانون توجه رسانهها قرار داد. او که طی ماههای اخیر درباره وضعیت ونزوئلا کمتر اظهار نظر کرده بود، بلافاصله پس از انتشار خبر دستگیری، سکوت خود را شکست و حمایت خود را علنی کرد.
ماسک پیشتر در ژوئیه ۲۰۲۴ اعلام کرده بود که ایالات متحده به نفت و گاز کافی دسترسی دارد و بنابراین نیازی به دخالت فوری در ونزوئلا نیست. اما با تغییر شرایط سیاسی و بازگشت ترامپ به قدرت، موضع او تغییر کرده و حالا با ارائه اینترنت رایگان به مردم ونزوئلا، بهنوعی پشتیبانی زیرساختی خود از تحولات سیاسی این کشور را نشان داده است. این اقدام نه تنها به دسترسی شهروندان به ارتباطات پایدار کمک میکند، بلکه نفوذ و نقش ایلان ماسک در تحولات اجتماعی و سیاسی منطقه را پررنگتر میکند.
این تغییر موضع ماسک نشاندهنده انعطاف استراتژیک او در برخورد با تحولات سیاسی است. ترکیب فناوری و سیاست، مانند ارائه اینترنت رایگان در مقطع حساس، میتواند هم به نفع مردم و هم به تقویت نفوذ شخصیتها و شرکتهای بزرگ تمام شود. با این حال، این دست اقدامات، اگرچه عملیاتی ملموس دارند، پرسشهایی درباره انگیزهها و پیامدهای بلندمدت آن برای استقلال سرویس و تأثیر سیاسی ایجاد میکنند.