وزارت امور خارجه United States از نهاییشدن طرحی خبر داده که هدف آن فراهمکردن دسترسی آزادتر به اینترنت برای کاربران در کشورهایی با محدودیتهای شدید آنلاین است. این پروژه که با نام Freedom.gov معرفی شده، قرار است در هفتههای آینده بهصورت رسمی آغاز به کار کند و بنا بر گزارشها، کاربران کشورهایی مانند Iran و China نیز بتوانند از آن استفاده کنند.
طبق گزارشی که Fox News منتشر کرده، این پلتفرم در قالب یک اپلیکیشن برای دسکتاپ و موبایل توسعه یافته و از سیستمعاملهای iOS و Android پشتیبانی میکند. هدف اعلامشده آن، فراهمکردن امکان اتصال به اینترنتی «بدون سانسور» تنها با یک کلیک است؛ تجربهای که طراحان آن مدعیاند مشابه دسترسی کاربران آمریکایی خواهد بود.
معرفی این ابتکار در شرایطی صورت میگیرد که بسیاری از دولتها در سالهای اخیر نظارت و کنترل خود بر فضای دیجیتال را گسترش دادهاند. از «دیوار آتش بزرگ» چین گرفته تا محدودیتهای گسترده اینترنتی در ایران و حتی چارچوبهای نظارتی سختگیرانه در برخی کشورهای اروپایی، روند کلی بهسمت تنظیمگری و کنترل بیشتر حرکت کرده است. Freedom.gov را میتوان پاسخی سیاسی-فناورانه به همین روند دانست؛ ابزاری که در تقاطع فناوری، سیاست خارجی و حقوق دیجیتال قرار میگیرد.
بااینحال، پرسشهای متعددی درباره نحوه عملکرد فنی، سطح امنیت، میزان پایداری اتصال و واکنش دولتهای هدف به چنین سرویسی مطرح است. هنوز جزئیات دقیقی درباره زیرساخت، پروتکلهای رمزنگاری یا مدل تأمین مالی این پروژه منتشر نشده است؛ موضوعی که برای کاربران در محیطهای پرریسک اهمیت حیاتی دارد.
Freedom.gov صرفاً یک ابزار فنی نیست، بلکه بخشی از رقابت ژئوپلیتیکی بر سر «حاکمیت دیجیتال» محسوب میشود. اگر این پلتفرم بتواند واقعاً دسترسی پایدار و امن فراهم کند، میتواند برای کاربران در کشورهای دارای محدودیت مفید باشد. اما موفقیت آن وابسته به دو عامل کلیدی است: نخست، اعتماد کاربران به امنیت و حریم خصوصی سرویس؛ و دوم، توانایی فنی برای مقاومت در برابر مسدودسازی و مقابلههای احتمالی. در نهایت، آینده اینترنت بیش از هر زمان دیگری به میدان رقابت دولتها و فناوریها تبدیل شده است.
Freedom.gov؛ اپلیکیشنی با ادعای شفافیت کامل و ناشناسبودن مطلق
اپلیکیشن Freedom.gov با تمرکز بر سادگی و دسترسی سریع طراحی شده است؛ بهگونهای که کاربران در پلتفرمهای مختلف بتوانند تنها با یک کلیک به خدمات موردنظر متصل شوند. طراحان این پروژه تأکید دارند که تجربه کاربری روان و بدون پیچیدگی، یکی از مهمترین مزیتهای آن بهشمار میرود.
از دیگر ویژگیهای اعلامشده، متنباز بودن این پلتفرم است. کدهای برنامه بهصورت عمومی منتشر خواهد شد تا کارشناسان و توسعهدهندگان بتوانند عملکرد آن را بررسی کنند و از شفافیت سازوکارش اطمینان حاصل شود. همچنین طبق ادعای مقامات آمریکایی، این سرویس هیچگونه اطلاعات حساسی از جمله آدرس IP، دادههای نشست (Session Data)، تاریخچه مرور، درخواستهای DNS یا شناسههای دستگاه را ذخیره نمیکند.
یک مقام وزارت امور خارجه United States در گفتوگو با Fox News اعلام کرده است:
«در راستای شفافیت حداکثری، Freedom.gov را کاملاً متنباز و در عین حال کاملاً ناشناس طراحی کردهایم. هر فردی میتواند نحوه عملکرد آن را بررسی کند و هیچکس — حتی ما — قادر به ردیابی یا شناسایی کاربران نخواهد بود.»
بر اساس اظهارات رسمی، این اپلیکیشن از سوی دفتر آزادی دیجیتال وزارت امور خارجه و تحت هدایت Marco Rubio نهایی شده است. همچنین Sarah Rogers، معاون دیپلماسی عمومی آمریکا که مسئولیت پیشبرد این طرح را برعهده دارد، Freedom.gov را ادامه مجموعه اقداماتی دانسته که با هدف حمایت و گسترش آزادیهای بنیادین — چه در فضای آنلاین و چه آفلاین — در سطح جهانی دنبال میشود.
ادعای متنباز بودن و ثبتنکردن دادههای کاربری، اگر در عمل و با نظارت مستقل تأیید شود، میتواند امتیاز مهمی برای Freedom.gov باشد؛ زیرا اعتماد مهمترین سرمایه هر ابزار مرتبط با حریم خصوصی است. با این حال، تجربه نشان داده که در حوزه فناوریهای مرتبط با دورزدن محدودیتها، چالش اصلی نه فقط طراحی فنی بلکه دوام، مقیاسپذیری و مقاومت در برابر مسدودسازی است. در نهایت، موفقیت چنین پروژهای وابسته به میزان شفافیت واقعی، ارزیابیهای امنیتی مستقل و اعتماد کاربران در کشورهای هدف خواهد بود.