«سم آلتمن»، مدیرعامل OpenAI، بر این باور است که ظهور هوش مصنوعی جامع (AGI) میتواند نقشی کلیدی در حل یکی از چالشهای مهم اجتماعی ایفا کند: کاهش نرخ زاد و ولد. او معتقد است با ورود به عصر AGI و افزایش دسترسی بشر به زمان، منابع و امکانات، انگیزه افراد برای تشکیل خانوادههای بزرگتر نیز تقویت خواهد شد.
طبق گزارش بیزنس اینسایدر، در سالهای اخیر روند رشد جمعیت جهانی با کاهش قابلتوجهی همراه بوده است. بسیاری از جوانان نسلهای جدید، بهویژه در کشورهای توسعهیافته، به دلیل دغدغههای مالی، بیثباتی اقتصادی و فشارهای اجتماعی، فرزندآوری را به تعویق میاندازند یا حتی از آن صرفنظر میکنند. آلتمن این مسئله را «بحرانی واقعی» میداند؛ بحرانی که به باور او با گسترش هوش جامع مصنوعی میتواند تا حد زیادی برطرف شود.
هوش جامع مصنوعی یا AGI، سطحی از فناوری است که توانایی استدلال و درک مشابه یا فراتر از انسان را خواهد داشت. چنین تحولی میتواند بهرهوری و ثروت جهانی را به شکل چشمگیری افزایش دهد و شرایطی بسازد که جامعه سرشار از فراوانی منابع، فرصتهای زمانی بیشتر و امکانات گستردهتر برای زندگی باشد. از دید آلتمن، این تغییرات میتواند فضای اجتماعی و اقتصادی لازم برای بازگشت خانوادههای پرجمعیت را فراهم کند.
اگرچه ایده سم آلتمن جذاب و امیدوارکننده به نظر میرسد، اما واقعیت این است که کاهش جمعیت صرفاً نتیجه کمبود منابع یا زمان نیست. مسائل فرهنگی، تغییر سبک زندگی، دغدغههای محیط زیستی و حتی نگاه متفاوت نسل جدید به مفهوم خانواده، عواملی هستند که شاید هیچ فناوری—even AGI—بهتنهایی قادر به حل آنها نباشد. به باور من، نقش هوش مصنوعی میتواند تسهیلکننده باشد، اما برای افزایش نرخ زاد و ولد، نیازمند تغییرات عمیقتر در سیاستهای اجتماعی و فرهنگی جوامع نیز هست.
خانواده، جامعه و آیندهای که آلتمن برای بشر ترسیم میکند
سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، باور دارد که با گسترش هوش مصنوعی جامع، جهان به سمتی حرکت خواهد کرد که حمایتهای اجتماعی تقویت شود و دغدغههای صرفاً مادی جای خود را به توجه بیشتر به ارزشهای بنیادین زندگی بدهد. او میگوید: «خانواده و جامعه، دو منبع اصلی خوشبختی ما هستند و امیدوارم دوباره به آنها بازگردیم.»
این نگاه آلتمن تنها یک ایده تئوریک نیست، بلکه با تجربه شخصیاش نیز پیوند خورده است. او در ابتدای سال جاری میلادی برای نخستینبار طعم پدر شدن را چشید؛ تجربهای که آن را «معنادارترین و رضایتبخشترین اتفاق زندگی» خود توصیف میکند. آلتمن همچنین اعتراف کرده که در هفتههای نخست پدر شدن، بارها به سراغ ChatGPT رفته و از آن برای راهنمایی استفاده کرده است. او حتی قصد دارد مهارت بهرهگیری از هوش مصنوعی را بهعنوان نوعی «میراث ارزشمند» به فرزندش منتقل کند. به گفته او: «فرزندان من هرگز از هوش مصنوعی باهوشتر نخواهند بود، اما با قابلیتهایی بسیار فراتر از ما رشد خواهند کرد؛ زیرا استفاده از این فناوری را به شکلی عمیق خواهند آموخت. »
نگرانی درباره کاهش نرخ زاد و ولد اما تنها دغدغه آلتمن نیست. ایلان ماسک، بنیانگذار xAI و پدر بیش از ۱۰ فرزند، بارها هشدار داده که افت جمعیت «بزرگترین تهدید برای تمدن بشری» است و تأکید کرده تمام تلاشش را برای مقابله با این بحران به کار خواهد گرفت.
پیوند دادن تجربه پدر شدن آلتمن با دیدگاههای او درباره آینده خانواده، نشان میدهد که حتی رهبران فناوری نیز در نهایت به نیازهای انسانی و عاطفی بازمیگردند. بااینحال، نباید نقش هوش مصنوعی را در این مسیر بیش از حد رمانتیک تصور کرد. فناوری میتواند شرایط زندگی را آسانتر کند، اما بازگشت به ارزشهایی چون خانواده و جامعه، بیش از آنکه به الگوریتمها وابسته باشد، به انتخاب آگاهانه انسانها و تغییر نگرش فرهنگی بستگی دارد.