دادگاهی در آلمان اعلام کرده که اپل نمیتواند اپل واچ را بهعنوان محصولی کاملاً «کربن خنثی» معرفی کند. این حکم در حالی صادر شده که کمپین تبلیغاتی اپل از همان ابتدا به دلیل بزرگنمایی و ادعاهای گمراهکننده با واکنش فعالان محیطزیست در اروپا روبهرو شده بود. به همین دلیل ممکن است اپل ناچار شود بخشی از تبلیغات خود را تغییر دهد.
اپل نخستین بار در سال ۲۰۲۳ و همزمان با معرفی اپل واچ سری ۹، ادعا کرد که این ساعت هوشمند بهطور کامل اثرات کربنی خود را از طریق پروژههای محیطزیستی جبران میکند. اما نهادهای زیستمحیطی و یک مؤسسه تحقیقاتی در چین این رویکرد را «فریب اقلیمی» یا Climate-washing توصیف کردند. بر اساس گزارش رویترز، دادگاه منطقهای فرانکفورت نیز به همین نتیجه رسیده و اعلام کرده که این ادعا فاقد پشتوانه واقعی است و با قوانین رقابتی در تضاد قرار دارد. نقطه اصلی اختلاف به پروژهای در پاراگوئه برمیگردد که اپل برای جبران کربن معرفی کرده بود؛ پروژهای که بر کاشت درختان اکالیپتوس روی زمینهای اجارهای استوار است. اما دادگاه تأکید کرده که چون ۷۵ درصد از زمینها فقط تا سال ۲۰۲۹ تحت اجاره اپل است، آینده این طرح تضمینی ندارد.
این پرونده نشان میدهد که ادعاهای زیستمحیطی شرکتهای بزرگ، اگر پشتوانه واقعی و بلندمدت نداشته باشد، دیر یا زود زیر ذرهبین نهادهای نظارتی قرار میگیرد. اپل با برند قدرتمند و تبلیغات گستردهاش میتواند توجه زیادی جلب کند، اما همین توجه بالا باعث میشود کوچکترین اغراق هم سریع آشکار شود. شاید این اتفاق در نهایت به نفع مصرفکننده و محیطزیست باشد، چون شرکتها را وادار میکند به جای شعار، روی راهکارهای واقعی و پایدار سرمایهگذاری کنند.
ادامه جنجال زیستمحیطی اپل؛ رأی دادگاه آلمان و واکنش تند کوپرتینوییها
شکایت علیه اپل توسط سازمان محیطزیستی Deutsche Umwelthilfe (DUH) یا همان «اقدام زیستمحیطی آلمان» مطرح شد. این سازمان رأی اخیر دادگاه را یک پیروزی مهم در مبارزه با سبزشویی دانست. به گفته «یورگن رش»، مدیر اجرایی DUH، اپل با معرفی اپل واچ بهعنوان محصولی دارای تراز کربن خنثی، تصویری نادرست از واقعیت ارائه داده و این ادعا بر پایه پروژهای ناکارآمد برای جبران آلودگیهای کربنی بنا شده است.
اپل در واکنش به AppleInsider اعلام کرد که با حکم دادگاه مخالف است. سخنگوی شرکت مدعی شد محصولات «کربن خنثی» اپل نتیجه نوآوری در انرژی پاک، طراحی کمکربن و سرمایهگذاری در طرحهای طبیعتمحور هستند؛ اقداماتی که با اهداف اقلیمی اتحادیه اروپا و استراتژی زیستمحیطی آلمان همسو است. اپل همچنین هشدار داد که چنین شکایتهایی میتواند انگیزه شرکتها برای برداشتن گامهای واقعی در حوزه اقلیم را کاهش دهد. با این حال، کوپرتینوییها همچنان بر هدف کلان خود یعنی رسیدن به «کربن خنثی» در تمام زنجیره تأمین تا سال ۲۰۳۰ پافشاری میکنند.
در حال حاضر مشخص نیست آیا اپل باید پیش از برگزاری دادگاه تجدیدنظر، تبلیغات مربوط به اپل واچ در آلمان را تغییر دهد یا خیر. این پرونده تنها بخشی از موج شکایتهای حقوقی گستردهتر علیه ادعاهای زیستمحیطی اپل است. جدیدترین نمونه هم فوریه ۲۰۲۵ در کالیفرنیا ثبت شد؛ جایی که گروهی از کاربران اپل واچ سری ۹، اپل واچ SE و اپل واچ اولترا ۲ علیه این شرکت طرح دعوی کردند.
این ماجرا نشان میدهد ادعاهای محیطزیستی، بهویژه از سوی برندهای بزرگی مثل اپل، بیش از هر زمان دیگری زیر ذرهبین نهادهای نظارتی و سازمانهای مردمنهاد قرار گرفته است. شاید اپل واقعاً در مسیر کاهش اثرات کربنی گامهای مثبتی برداشته باشد، اما استفاده از اصطلاحاتی مثل «کربن خنثی» بدون پشتوانه شفاف و تضمینشده، بیشتر شبیه ابزار بازاریابی به نظر میرسد تا یک تعهد واقعی. چنین فشارهایی میتواند شرکتها را وادار کند بهجای تکیه بر پروژههای بحثبرانگیز، مسیرهای پایدار و قابلسنجش برای حفظ محیطزیست انتخاب کنند.